Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) nedir?

KDU kimdir, ne yapar?

KDU, AB'deki REACH sisteminin Türkiye uyarlaması olan KKDİK ile gelen bir unvandır. Yönetmelik, tedarikçinin alıcıya vereceği GBF'nin "Ek-2'ye uygun olarak ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanmış" olmasını şart koşar (Madde 27/1). KDU'nun başlıca işleri:

• Güvenlik Bilgi Formu hazırlamak ve güncellemek (Ek-2'ye göre, 16 bölüm).
• Kimyasal güvenlik değerlendirmesi ve raporu (KGD/KGR) hazırlamak: kayıt yükümlülüğü olan maddeler için.
• Kayıt dosyasına katkı: KKDİK kayıt dosyasındaki bazı bilgilerin bir KDU tarafından incelendiğine dair bildirim istenir.

Bir GBF hazırlığında KDU'nun işi, formun yazımından çok verinin doğruluğudur: bileşenlerin sınıflandırmasını ve konsantrasyon limitlerini doğrulamak, karışımı SEA Yönetmeliği kurallarıyla sınıflandırmak, toksikoloji ve ekotoksikoloji verisini seçmek, maruz kalma sınır değerlerini ve taşıma sınıfını belirlemek.

2024 öncesi ve sonrası: "GBF hazırlayıcı" belgesi ne oldu?

Eski düzende GBF'ler 13/12/2014 tarihli Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği'ne göre, "GBF hazırlayıcı" sertifikası olan kişilerce hazırlanıyordu. Bu imkân 31/12/2023'te sona erdi; 1 Ocak 2024'ten itibaren tek dayanak KKDİK Ek-2 ve tek yetkili KDU'dur. Eski sertifikayla hazırlanmış ama güncellenmemiş formlar, bir sonraki güncellemede bir KDU tarafından KKDİK Ek-2'ye göre yeniden hazırlanmalıdır.

Nasıl KDU olunur?

Belgelendirmenin şartları KKDİK Ek-18'de düzenlenir. Genel çerçeve şöyledir:

• Öğrenim şartı: Ek-18'de sayılan ilgili lisans programlarından (kimya ve ilgili fen/mühendislik alanları) mezuniyet.
• Eğitim: Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir eğitim kuruluşunda KDU eğitimi.
• Sınav ve belge: Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir belgelendirme kuruluşunun sınavında başarı; belge süreli olarak verilir ve yenilenir.

Eğitim süresi, sınav ve yenileme koşulları için güncel ve bağlayıcı kaynak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kimyasallar Yardım Masası ile yetkili belgelendirme kuruluşlarının program sayfalarıdır; koşullar değişebildiği için bu yazıda sayı vermiyoruz.

Firmalar için: kadroda KDU mu, dışarıdan hizmet mi?

GBF'yi hazırlatma yükümlülüğü tedarikçidedir; KDU'nun firmada çalışması şart değildir. İki yaygın yol vardır:

Her iki durumda da GBF'de hazırlayan KDU'nun adı ve belge bilgisi yer alır; yaygın uygulama bunu Bölüm 16'da, belge numarası ve geçerlilik tarihiyle birlikte vermektir. Alıcı olarak bir GBF'yi kontrol ederken bu bilginin bulunduğuna ve belgenin geçerli olduğuna bakın.

Yazılım KDU'nun yerini tutar mı?

Hayır. Yönetmelik hazırlayanı bir kişi olarak tanımlar; imza ve sorumluluk KDU'dadır. Yazılımın işi KDU'nun zamanını alan kısmı hızlandırmaktır: bileşen verisini (ECHA CHEM kayıtları) toplamak, CLP toplama yöntemiyle hesabı yapmak, P ifadelerini seçmek, 16 bölümü şablona dökmek. Chemoris bu hazırlık işini yapar ve her sonucun gerekçesini gösterir; KDU sonuçları kontrol eder ve gerektiğinde manuel düzeltir. Hesap mantığı CLP ile karışım sınıflandırma yazısında anlatılıyor.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• KKDİK Yönetmeliği (23/06/2017, RG 30105), Madde 27/1 ve Ek-18 (mevzuat.gov.tr metni).
• Zararlı Maddelerin ve Karışımların Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik (13/12/2014, RG 29204) — 31/12/2023'e kadar.
• T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Kimyasallar Yardım Masası (kimyasallar.csb.gov.tr).