9 tehlike piktogramı (GHS01–GHS09) ve anlamları

9 piktogram ve anlamları

• 

  GHS01 · Patlayan bomba

  Patlayıcılar, kendiliğinden tepkimeye girebilen maddeler ve organik peroksitlerin en şiddetli tipleri. Örnek: kararsız patlayıcı (H200).

• 

  GHS02 · Alev

  Alevlenir gaz, aerosol, sıvı ve katılar; piroforik, kendiliğinden ısınan ve suyla temasında alevlenir gaz çıkaran maddeler. Örnek: kolay alevlenir sıvı ve buhar (H225).

• 

  GHS03 · Yuvarlak üzerinde alev

  Oksitleyici gaz, sıvı ve katılar: kendileri yanmasa da yanmayı başlatır veya şiddetlendirir. Örnek: yangını güçlendirebilir; oksitleyici (H272).

• 

  GHS04 · Gaz silindiri

  Basınç altındaki gazlar: sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış, soğutularak sıvılaştırılmış ve çözünmüş gazlar. Örnek: basınçlı gaz içerir; ısıtıldığında patlayabilir (H280).

• 

  GHS05 · Aşındırma

  Cilt aşındırıcılar, ciddi göz hasarına yol açanlar ve metalleri aşındıranlar. Örnek: ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar (H314), ciddi göz hasarına yol açar (H318).

• 

  GHS06 · Kuru kafa ve çapraz kemikler

  Akut toksisitenin en şiddetli üç kategorisi (1–3): yutulduğunda, deriyle temasında veya solunduğunda ölümcül ya da toksik. Örnek: yutulması hâlinde toksiktir (H301).

• 

  GHS07 · Ünlem işareti

  Daha hafif sağlık zararları: akut toksisite kategori 4, cilt ve göz tahrişi, cilt hassaslaştırma, solunum yolu tahrişi veya uyuşukluk (tek maruz kalma, kategori 3). Örnek: cilt tahrişine yol açar (H315).

• 

  GHS08 · Sağlık zararı

  Uzun vadeli ve ciddi sağlık zararları: kanserojenlik, mutajenlik, üreme sistemine toksisite, solunum hassaslaştırma, belirli hedef organ toksisitesi ve aspirasyon zararı. Örnek: solunum yoluna nüfuzu ve yutulması hâlinde öldürücüdür (H304).

• 

  GHS09 · Çevre

  Sucul ortam için akut kategori 1 ile kronik kategori 1 ve 2. Kronik kategori 3 ve 4 piktogram almaz. Örnek: sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki (H411).

Piktogram ve uyarı kelimesi

Piktogram tek başına zararın şiddetini söylemez; bunu uyarı kelimesi yapar: şiddetli kategoriler için Tehlike, daha hafifler için Dikkat. Etikette her zaman tek uyarı kelimesi bulunur; sınıflardan biri "Tehlike" gerektiriyorsa "Dikkat" yazılmaz. Bazı eşleşmeler sabittir: GHS06 her zaman "Tehlike", GHS07 her zaman "Dikkat" ile gelir. GHS08 ise kategoriye göre ikisini de alabilir (ör. kanserojen kategori 1B "Tehlike", kategori 2 "Dikkat"). GHS09 ile gelen sucul kronik kategori 2'nin uyarı kelimesi yoktur.

Hangi piktogramlar birlikte kullanılmaz?

Bir ürün birden çok zararlılık sınıfına girdiğinde her sınıfın piktogramı etikete eklenir, ancak CLP Madde 26 bazı tekrarları kaldırır:

• GHS06 varsa GHS07 kullanılmaz. Kuru kafa, ünlem işaretinin anlattığı zararı zaten kapsar.
• GHS05 varsa cilt veya göz tahrişi için GHS07 kullanılmaz. Ünlem işareti başka bir sınıf için (ör. akut toksisite 4) gerekiyorsa kalır.
• Solunum hassaslaştırma için GHS08 varsa cilt hassaslaştırma ve cilt/göz tahrişi için GHS07 kullanılmaz.
• GHS01 varsa GHS02 ve GHS03 isteğe bağlıdır (birden fazlası zorunlu olmadıkça).
• GHS02 veya GHS06 varsa GHS04 isteğe bağlıdır.

Örnek: hem ciltte aşınma (H314) hem ciltte tahriş (H315) sonucunu veren bir karışımda yalnız GHS05 görünür. Kendi ürününüzün H kodlarını CLP etiket aracına girerek hangi piktogramların kaldığını ve neden düştüğünü görebilirsiniz.

Biçim ve boyut kuralları

• Kırmızı çerçeveli, köşesi üstte duran bir kare; beyaz zemin üzerinde siyah sembol.
• Kırmızı çerçeve etiket üzerinde açıkça görünecek genişlikte olmalıdır.
• Her piktogram etiketin asgari yüzey alanının en az 1/15'i kadar olmalı ve 1 cm²'den küçük olmamalıdır (CLP Ek-I 1.2.1).
• Siyah-beyaz baskı ve çerçevesiz piktogram yalnız belirli iç ambalajlar ve istisnalar için kabul edilir; normal satış ambalajında kırmızı çerçeve zorunludur.

Taşıma işaretleri (ADR) ile farkı

Karayolu taşımasında kullanılan ADR tehlike etiketleri renkli ve farklı tasarımdadır (ör. alevlenir sıvılar için kırmızı zeminli "3" etiketi). GBF'nin 14. bölümü bu taşıma sınıflarını, 2. bölümü ise CLP piktogramlarını gösterir; ikisi birbirinin yerine geçmez. Tek ambalajlı ve taşımaya konu bir üründe, ADR etiketi aynı zararı gösteriyorsa CLP piktogramının dış ambalajda tekrar edilmesi gerekmez (CLP Madde 33).

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• CLP Tüzüğü (AB) 1272/2008, Madde 19, 20, 26 ve 33; Ek-I 1.2.1; Ek-V (tehlike piktogramları).
• SEA Yönetmeliği (11/12/2013, RG 28848).
• Komisyon Yetki Devri Tüzüğü (AB) 2023/707 (yeni zararlılık sınıfları).
• ECHA, Guidance on Labelling and Packaging in accordance with Regulation (EC) No 1272/2008.