Kimyasal etikette neler zorunlu?

Etiketin zorunlu unsurları

CLP Madde 17 (Türkiye'de SEA Yönetmeliği'ndeki karşılığı) zararlı ürün etiketinde şunları ister:

1. Tedarikçinin adı, adresi ve telefon numarası. Ürünü piyasaya arz eden firma; birden fazla tedarikçi varsa en az biri.
2. Nominal miktar (ambalajdaki miktar), yalnız ürün genel halka satılıyorsa ve bu bilgi ambalajın başka bir yerinde yoksa.
3. Ürün tanımlayıcıları. Madde için adı ve tanımlama numarası (ör. CAS); karışım için ticari adı ve sınıflandırmaya katkı veren tehlikeli bileşenlerin adları (aşağıda).
4. Tehlike piktogramları (GHS01–GHS09).
5. Uyarı kelimesi: "Tehlike" veya "Dikkat", yalnız biri.
6. Zararlılık ifadeleri (H ifadeleri): sınıflandırmadan gelen tüm ifadeler.
7. Önlem ifadeleri (P ifadeleri): uygun olanlar, genellikle en fazla 6 tane.
8. Ek bilgi bölümü (gerekiyorsa): EUH ifadeleri ve diğer mevzuatın istediği bilgiler.

Piktogramların anlamı ve birlikte kullanım kuralları 9 tehlike piktogramı ve anlamları yazısında.

Karışımda hangi bileşen adları yazılır?

Karışımın etiketinde, ticari adın yanında, karışımın sınıflandırmasına şu zararlar için katkı veren maddelerin adları yer alır: akut toksisite, cilt aşındırma, ciddi göz hasarı, eşey hücre mutajenitesi, kanserojenlik, üreme sistemine toksisite, solunum veya cilt hassaslaştırma, belirli hedef organ toksisitesi ve aspirasyon zararı (CLP Madde 18). Genel kural olarak en fazla dört ad yeterlidir; zararın niteliği gerektirmedikçe daha fazlası yazılmaz. Yalnız fiziksel zarar veya çevre zararı nedeniyle sınıflandırmaya katkı veren bileşenlerin adı etikette zorunlu değildir.

H ve P ifadeleri: kaç tane, hangi sırayla?

• H ifadeleri: sınıflandırmanın getirdiği tüm H ifadeleri yazılır; yalnızca açıkça tekrar eden ifadeler çıkarılır (ör. H314 varsa ayrıca H318 yazılmaz, CLP Madde 27).
• P ifadeleri: CLP Ek-IV'teki atama tablosundan seçilir. Zararın niteliği ve şiddeti başka türlü gerektirmedikçe etikette en fazla 6 P ifadesi bulunur (CLP Madde 28). Tekrar eden ya da ürünün kullanımıyla ilgisiz ifadeler çıkarılır.
• Genel halka satılan ürünler: tüketiciler için P101 ("Tıbbi tavsiye gerekiyorsa, ambalajı veya etiketi saklayın") ve P102 ("Çocukların erişemeyeceği yerde saklayın") eklenir.

Etiketteki H ve P ifadeleri, piktogramlar ve uyarı kelimesiyle aynı yerde gruplanır. P ifadesi seçerken en sık yapılan hata, atama tablosundaki tüm ifadeleri etikete taşımaktır; etiket okunmaz hâle gelir. CLP etiket aracı H kodlarınızdan başlayarak altı ifadelik bir seçim önerir ve her seçimin gerekçesini gösterir. Kodların Türkçe metinleri H ve P kodları sözlüğünde.

Etiket boyutu ve dil

Etiket, ambalajın bir ya da birkaç yüzüne sıkıca yapıştırılır ve ambalaj normal konumdayken yatay okunabilir olmalıdır. CLP Ek-I 1.2.1'deki asgari boyutlar:

Her piktogram etiket alanının en az 1/15'i kadar ve en az 1 cm² olmalıdır. Türkiye'de piyasaya arz edilen üründe etiket Türkçe olur; başka diller de eklenebilir, yeter ki bütün dillerde aynı bilgi verilsin.

AB'deki yeni biçim kuralları: (AB) 2024/2865 sayılı tüzük CLP'ye asgari yazı boyutu, satır aralığı ve katlanır etiket kuralları getirdi. Bu biçim kurallarının uygulama tarihi, (AB) 2025/2439 sayılı tüzükle 1 Ocak 2028'e ertelendi. Türkiye'de bu kurallar SEA Yönetmeliği'ne aktarıldığında geçerli olacaktır; AB'ye ihracat yapıyorsanız takviminizi AB tarihine göre planlayın.

Yayından önce kısa kontrol listesi

• Piktogramlar, uyarı kelimesi, H ve P ifadeleri GBF Bölüm 2.2 ile birebir aynı mı?
• Karışımda sınıflandırmaya katkı veren bileşen adları yazılı mı ve GBF Bölüm 3 ile tutarlı mı?
• Öncelik kuralı gereği düşmesi gereken piktogram etikette kalmış mı (ör. GHS06 ile birlikte GHS07)?
• P ifadeleri 6'yı aşıyorsa bunun gerekçesi var mı?
• Tüketici ürünüyse P101/P102 ve nominal miktar var mı?
• Tedarikçi telefonu erişilebilir bir numara mı?

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• CLP Tüzüğü (AB) 1272/2008, Madde 17, 18, 27, 28, 31; Ek-I 1.2.1 ve 1.5; Ek-IV.
• SEA Yönetmeliği (11/12/2013, RG 28848).
• Tüzük (AB) 2024/2865 (CLP revizyonu) ve Tüzük (AB) 2025/2439 (uygulama tarihlerinin ertelenmesi), EUR-Lex.
• ECHA, Guidance on Labelling and Packaging in accordance with Regulation (EC) No 1272/2008.