UFI kodu nedir? AB'de ne zaman gerekir, Türkiye'de durum ne?

UFI ne işe yarar?

CLP Ek VIII'e göre UFI, bildirilen bileşim bilgisini belirli bir karışıma ya da karışım grubuna "tartışmasız biçimde" bağlayan, harf ve rakamlardan oluşan benzersiz bir koddur (Ek VIII A kısmı 5.1). Bir zehirlenme vakasında zehir merkezi görevlisi etiketteki UFI'yi sorar ve o ürünün bildirilmiş bileşimine doğrudan ulaşır. Aynı ticari adla satılan ama reçetesi farklı iki ürün, UFI sayesinde birbirinden ayrılır.

UFI tek başına var olmaz. Ek VIII, tehlikeli karışımı AB'de piyasaya arz eden ithalatçı ve alt kullanıcıların ("bildirimi yapanlar"), karışımın bilgilerini ürünün satıldığı üye devletin atanmış kuruluşuna (zehir merkezi) ECHA'nın XML formatında elektronik olarak iletmesini ister (A kısmı 2.1 ve 3.1). UFI bu bildirimin içinde yer alır (B kısmı 1.1) ve aynı kod etikete basılır.

Türkiye'de UFI zorunlu mu?

SEA metninde UFI yükümlülüğü yoktur. Türkiye'de sınıflandırma ve etiketlemeyi düzenleyen Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA, RG 11/12/2013, 28848 mükerrer), CLP temel alınarak hazırlanmıştır. Ancak CLP'ye 2017'de eklenen Ek VIII'in ve CLP Madde 45'teki zehir merkezine bildirim hükmünün SEA'da bir karşılığı yoktur. SEA'nın ekleri Ek-1'den Ek-11'e kadardır ve hiçbiri acil sağlık müdahalesi bildirimi ya da UFI düzenlemez. Bu inceleme SEA'nın Resmî Gazete'deki ilk metnine dayanır; sonraki değişiklik yönetmeliklerinde bu yönde bir hüküm saptamadık, ancak bazı danışmanlık siteleri UFI ve zehir merkezi bildirimini Türkiye için de bir yükümlülük gibi sunuyor. Güncel durumu mevzuat.gov.tr'deki birleştirilmiş metinden teyit edin. Bu nedenle yalnız Türkiye'de satılan bir ürün için UFI üretmek, etikete basmak veya zehir merkezine bildirim yapmak yasal bir yükümlülük değildir. Türkçe etiketin zorunlu unsurları için Etikette zorunlu unsurlar yazısına bakabilirsiniz.

Türkiye'de GBF Bölüm 1.4'e yazılan acil durum telefonu ayrı bir konudur. Bu numara KKDİK Ek-2'den gelir ve UFI ile ilgisi yoktur.

AB'ye ihracatta ne zaman gerekir?

Ek VIII, sağlık veya fiziksel etkileri nedeniyle tehlikeli olarak sınıflandırılan karışımlar için geçerlidir (A kısmı 3.1). Yalnız basınç altındaki gaz ya da patlayıcı (kararsız patlayıcılar ve 1.1–1.6 bölümleri) olarak sınıflandırılan karışımlar ile bilimsel araştırma ve geliştirme amaçlı karışımlar kapsam dışıdır (A kısmı 2.2). Uygulama tarihleri kullanım türüne göre kademelendirilmişti:

Geçiş süresi de dolduğu için bugün AB/AEA'da piyasaya arz edilen kapsamdaki her tehlikeli karışım için bildirim ve UFI gerekir. Bildirimi yapma yükümlülüğü AB'deki ithalatçı ya da alt kullanıcıya aittir; Türkiye'deki üretici doğrudan yükümlü değildir. Yine de etikete basılacak UFI'yi ve bildirime girecek bileşim bilgisini AB'deki alıcınızla birlikte planlamanız gerekir. AB'ye giden GBF'nin diğer farkları AB'ye ihracatta GBF yazısında.

UFI nasıl üretilir?

UFI, ECHA'nın sağladığı elektronik araçla üretilir ve ücretsizdir (A kısmı 5.1 ve 6.1). ECHA'nın UFI Generator aracı kodu iki girdiden hesaplar:

• Şirket kimliği: AEA ülkelerinde kullanılan KDV numarası (VATIN). KDV numarası olmayan ya da ticari nedenle kullanmak istemeyen firmalar bunun yerine aynı araçtan bir "company key" (şirket anahtarı) alır. AB KDV numarası olmayan bir Türk firması da bu yolu kullanabilir.
• Formülasyon numarası: firmanın her karışıma verdiği, 0 ile 268.435.455 arasında bir tam sayı. Aynı şirket kimliğiyle iki farklı karışıma aynı numarayı vermemek firmanın sorumluluğundadır.

Sonuç 16 karakterlik bir koddur. İlk karakter bir kontrol karakteridir ve kod genellikle tirelerle dört bloğa ayrılarak gösterilir (ör. 5110-60T3-400C-SP6U, tirelerle 19 karakter). Karışımın bileşimi Ek VIII B kısmı 4.1'deki koşullardan birini karşılayacak kadar değişirse yeni bir UFI üretilir (A kısmı 5.1).

Chemoris UFI üretmez ve PCN bildirimi yapmaz. AB çıktısı hazırlarken ECHA'da ürettiğiniz UFI'yi forma girerseniz kod, biçimi ve kontrol karakteri denetlendikten sonra GBF Bölüm 1.1'e "UFI:" ön ekiyle yazılır.

UFI etikette nerede yer alır?

Biçim kuralı nettir: kodun önünde büyük harfle "UFI" ve iki nokta yer alır (UFI: XXXX-XXXX-XXXX-XXXX). Kod açıkça görünür, okunaklı ve silinmez olmalıdır (A kısmı 5.2). UFI GBF'de de veriliyorsa yeri Bölüm 1.1'dir (REACH Ek II 1.1, (AB) 2020/878). UFI, taşımadaki UN numarasıyla karıştırılmamalıdır; UN numarası GBF Bölüm 14'e ve taşıma işaretlerine aittir (GBF 14. bölüm ve ADR).

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• CLP Tüzüğü (AT) 1272/2008, Madde 25/7, 29/4a ve Ek VIII ((AB) 2017/542 ile eklendi, (AB) 2020/11 ile değişik), A kısmı 1, 2.2, 3.1, 5, 6.1.
• REACH Tüzüğü (AT) 1907/2006 Ek II, 1.1 ((AB) 2020/878 ile değişik).
• ECHA, UFI Generator sayfası ve UFI Developers Manual (v1.5, Ocak 2022), bölüm 1.1 ve 2.
• SEA Yönetmeliği (11/12/2013, RG 28848 mükerrer), Madde 40–51 ve Ek-1…Ek-11 (Resmî Gazete metni).