KKDİK'te GBF: kim hazırlar, kim sorumlu?

KKDİK ve GBF'nin yeri

KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik), AB'deki REACH Tüzüğü'nün Türkiye karşılığıdır ve 23/06/2017 tarihli, 30105 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. GBF ile ilgili yükümlülükler yönetmeliğin 27. maddesinde, formun nasıl hazırlanacağı ise Ek-2'dedir. Sınıflandırma ve etiketleme kuralları ise ayrı bir yönetmelikte, SEA Yönetmeliği'ndedir (AB'deki CLP'nin karşılığı).

Geçiş dönemi 2023 sonunda bitti: 13/12/2014 tarihli ve 29204 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan eski GBF yönetmeliğine göre hazırlama imkânı 31/12/2023'e kadar sürdü. 1 Ocak 2024'ten itibaren tek dayanak KKDİK Ek-2'dir.

GBF'yi kim hazırlar?

1 Ocak 2024'ten itibaren GBF, Bakanlıkça belgelendirilmiş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı tarafından hazırlanır. Eskiden geçerli olan "GBF hazırlayıcı" sertifikalarının yetkisi 31/12/2023'te sona ermiştir. Firmalar bu işi kadrodaki bir KDU ile ya da KDU hizmeti veren bir danışmanlık firmasıyla yürütür.

Ek-2 ayrıca hazırlayanın "kullanıcı kitlesinin özel ihtiyaçlarını dikkate alacak yetkili kişi" olmasını ve tedarikçinin bu kişinin güncelleme eğitimleri dahil uygun eğitimi almasını sağlamasını ister (Ek-2, 0.2.3).

Kim sorumlu, ne zaman vermeli?

GBF'yi alıcıya ulaştırma yükümlülüğü tedarikçidedir. Tedarik zincirinde ürünü bir sonraki halkaya veren herkes (üretici, ithalatçı, dağıtıcı, alt kullanıcı) kendi alıcısına karşı bu yükümlülüğü taşır. Başlıca durumlar:

• Madde veya karışım SEA Yönetmeliği'ne göre zararlı olarak sınıflandırılıyorsa,
• madde PBT (kalıcı, biyobirikimli, toksik) veya vPvB (çok kalıcı, çok biyobirikimli) ise,
• madde, izne tabi maddeler için hazırlanan aday listede yer alıyorsa,

GBF verilir. Zararlı olarak sınıflandırılmayan bazı karışımlar için de, belirli zararlı bileşenleri eşik değerin üzerinde içeriyorsa, alıcı talep ettiğinde GBF verilmesi gerekir.

• Ne zaman: ürünle birlikte, uygulamada en geç ilk teslimatta. KKDİK'te açık bir süre yazmaz; AB'deki karşılığı REACH Madde 31/8 "en geç ilk teslimatta" der.
• Nasıl: ücretsiz, yazılı ya da elektronik olarak (KKDİK Madde 27/8).
• Dil: Türkçe.

Güncelleme ne zaman zorunlu?

Risk yönetimini etkileyebilecek yeni bir bilgi ya da zarar bilgisi ortaya çıktığında, bir izin verildiğinde veya reddedildiğinde, ya da bir kısıtlama getirildiğinde GBF güncellenir. Güncellenmiş form, son 12 ay içinde ürünü teslim alan tüm alıcılara ücretsiz olarak iletilir (Madde 27/9 ve 27/10). Revizyonda neyin değiştiği Bölüm 16'da, versiyon bilgisi ilk sayfada belirtilir (Ek-2, 0.2.5).

Pratikte güncellemeyi en sık tetikleyen durumlar: bileşenin harmonize sınıflandırmasının değişmesi, reçete değişikliği, yeni toksikoloji verisi ve tedarikçiden gelen yeni GBF.

KKDİK kayıt tarihleri GBF'yi nasıl etkiler?

23/12/2023 tarihli ve 32408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle madde kayıtlarının son tarihleri, tonaja ve zararlılığa göre kademelendirildi:

GBF açısından önemi: kayda tabi maddelerde GBF'deki bilgiler kayıt dosyasındaki ve varsa Kimyasal Güvenlik Raporundaki bilgilerle tutarlı olmalıdır; rapor tamamlanmışsa ilgili maruz kalma senaryoları GBF'nin ekine konur (Ek-2, 0.1.2). Yani kayıtlar ilerledikçe mevcut GBF'lerin de gözden geçirilmesi gerekir.

Distribütör ve ithalatçılar için pratik notlar

• Yurt dışı tedarikçinin İngilizce SDS'ini çevirmek tek başına yeterli değildir: form KKDİK Ek-2 yapısında, Türkçe ve bir KDU tarafından hazırlanmış olmalıdır.
• Aynı ürünü farklı ambalaj ya da marka adıyla satıyorsanız Bölüm 1'deki kimlik ve tedarikçi bilgisi size göre düzenlenmelidir.
• Hangi müşteriye hangi versiyonu, ne zaman verdiğinizi kaydedin; 12 aylık güncelleme yükümlülüğünü ancak bu kayıtla yerine getirebilirsiniz.

Kaynaklar

• KKDİK Yönetmeliği (23/06/2017, RG 30105), Madde 27 ve Ek-2.
• KKDİK Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (23/12/2023, RG 32408) — Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü duyurusu.
• Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik (13/12/2014, RG 29204) — 31/12/2023'e kadar.
• T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Kimyasallar Yardım Masası.