REACH ile KKDİK farkı nedir?

İki düzenleme, tek mantık

REACH, AB'de 18/12/2006 tarihli (AT) 1907/2006 sayılı Tüzük'tür. KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik) 23/06/2017 tarihli ve 30105 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; Madde 65'te REACH dikkate alınarak AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandığı yazar. Dört temel unsur (kayıt, değerlendirme, izin, kısıtlama) ve "veri yoksa pazar yok" ilkesi her ikisinde de vardır. KKDİK metninde ise REACH kaydını Türkiye'de geçerli sayan bir hüküm yoktur: Türkiye'de imal veya ithal edilen madde KKDİK'e göre ayrıca kaydedilir (KKDİK Madde 6 ve 7).

Yan yana karşılaştırma

Kapsam

İki düzenleme de maddelerin kendi halinde, karışım ya da eşya içinde imalatını, piyasaya arzını ve kullanımını kapsar. Kapsam dışı bırakılanlar da büyük ölçüde aynıdır: radyoaktif maddeler, gümrük denetimindeki ve transit maddeler, izole olmayan ara maddeler, taşıma ve atıklar (KKDİK Madde 2/2). Belirgin bir fark savunmadadır: KKDİK savunma amaçlı imal veya ithal edilen madde ve karışımları ile Merkez Bankası ithalatlarını doğrudan kapsam dışı tutar (Madde 2/2-e, 2023 değişikliği). REACH'te ise savunma için muafiyeti üye devletler belirli durumlarda tanıyabilir (Madde 2/3).

Kayıt takvimi: REACH'te bitti, KKDİK'te başlıyor

REACH'te mevcut maddeler için kademeli son tarihler 1 Aralık 2010, 1 Haziran 2013 ve 1 Haziran 2018'di (Madde 23). Bu takvimden yararlanmak için 2008'de ön-kayıt yapmak gerekiyordu (Madde 28). Bugün AB'de yılda 1 ton ve üzeri imal veya ithal edilen bir madde kayıtsız piyasaya sürülemez.

KKDİK'te son tarihler, 23/12/2023 tarihli ve 32408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yeniden belirlendi (Geçici Madde 2/1):

"Kayıt yoksa piyasaya arz yok" kuralı (Madde 6) her tonaj grubu için kendi son tarihinde yürürlüğe girer (Madde 66/1-a). Aynı değişiklikle ön-MBDF'nin (ön-kayıt) süresi de yönetmelikten çıkarılıp Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara bırakıldı (Geçici Madde 1). Bu yazının güncellendiği 3 Ekim 2026 itibarıyla 32408 sonrasında yayımlanmış bir KKDİK değişikliği tespit etmedik; karar vermeden önce yönetmeliğin güncel metnini mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.

Tek Temsilci ile Only Representative

İki kurum aynı işi görür: yurt dışındaki üretici, karşılıklı anlaşmayla yerel bir kişiyi ithalatçı yükümlülüklerini üstlenmek üzere atar. Fark coğrafyadadır. REACH'te Only Representative AB'de yerleşik olmalıdır (Madde 8/1); KKDİK'te Tek Temsilci Türkiye'de yerleşik olmalıdır (Madde 9/1). Dolayısıyla AB'deki bir OR, Türkiye'deki kayıt yükümlülüğünü üstlenemez; tersi de geçerlidir. Tek Temsilci atandığında aynı tedarik zincirindeki ithalatçılar alt kullanıcı kabul edilir (KKDİK Madde 9/3). Temsilci, ithal edilen miktarların, müşterilerin ve GBF'nin en son güncellemesinin kaydını tutar (KKDİK Madde 9/2, REACH Madde 8/2).

GBF: Madde 31 ve Madde 27

GBF verilmesini gerektiren durumlar iki metinde aynıdır: zararlı sınıflandırma, PBT/vPvB ya da aday listede yer alma (REACH Madde 31/1, KKDİK Madde 27/1). Form ücretsizdir, yazılı ya da elektronik verilir (REACH 31/8, KKDİK 27/8). Farklar:

• Dil: REACH'te piyasaya arz edilen üye devletin resmî dili (31/5); KKDİK'te Türkçe (27/5).
• Hazırlayan: REACH Ek II "yetkin kişi" ve uygun eğitim ister, belge şartı koymaz. KKDİK ise formun Ek-18'e göre belgelendirilmiş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanınca hazırlanmasını şart koşar (27/1). Ayrıntı: Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) kimdir?
• Teslim zamanı: REACH en geç ilk teslimat tarihini yazar (31/8); KKDİK 27/8'de bu ifade yer almaz.

Güncelleme kuralları ortaktır; bkz. GBF ne zaman güncellenir?. Sorumluluk dağılımı için KKDİK'te GBF: kim hazırlar, kim sorumlu? yazısına bakın.

Kısıtlama, izin ve aday liste

Kısıtlama: REACH Ek XVII'deki bir kısıtlamaya aykırı madde imal edilemez, piyasaya sürülemez, kullanılamaz (Madde 67/1). KKDİK'te karşılığı Ek-17 ve Madde 57/1'dir; girdiler 2018'den itibaren kademeli olarak yürürlüğe girmiştir (Madde 66/1-c).

İzin: REACH'te Ek XIV'teki madde izin alınmadan kullanılamaz (Madde 56). KKDİK'te karşılığı Ek-14 ve Madde 46'dır; ancak izin hükümleri (Madde 45-46 ve 50-56) 31/12/2028'de yürürlüğe girer (Madde 66/1-b).

Aday liste (SVHC): REACH'te ECHA listeyi yayımlar (Madde 59/10); listedeki maddeyi ağırlıkça %0,1'in üzerinde içeren eşyanın tedarikçisi alıcıya en az madde adını bildirir (Madde 33/1). KKDİK'te liste Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır (Madde 49), eşya bilgilendirmesi Madde 29/1'dedir (%0,1 ve üzeri). Madde 47-49 31/12/2026'da yürürlüğe girer (Madde 66/1-b).

Türk üretici ve ihracatçı için kontrol listesi

• Türkiye'de imal ettiğiniz veya ithal ettiğiniz maddeleri ve yıllık tonajlarını çıkarın; her biri için Geçici Madde 2'deki son tarihi belirleyin.
• CMR 1A/1B, Sucul Akut/Kronik 1 sınıflı maddeleri ayrıca işaretleyin: tonaj düşük olsa da 31/12/2026'ya girebilirler.
• Yurt dışı tedarikçinin Türkiye'de Tek Temsilci atayıp atamadığını sorun; atadıysa siz alt kullanıcı konumundasınız.
• AB'ye ihracatta kayıt yükü AB'deki ithalatçınızda ya da AB'de atayacağınız Only Representative'dedir; bunu sözleşmede netleştirin.
• Türkiye'de verdiğiniz GBF'ler Türkçe, KKDİK Ek-2 yapısında ve KDU hazırlamış olmalı. AB için ayrıca REACH Ek II'ye ve hedef ülke diline göre form gerekir: AB'ye ihracatta GBF.
• Ürünlerinizde Ek-17 / Ek XVII kısıtlaması ve aday listedeki madde olup olmadığını kontrol edin; bulduklarınızı GBF Bölüm 15'e yansıtın.
• Kayıt tamamlandıkça GBF'lere kayıt numarasını ekleyin ve son 12 ayın alıcılarına güncel formu iletin (KKDİK 27/10).

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• REACH, Regulation (EC) No 1907/2006, konsolide metin 23/06/2025 — Madde 2, 6, 8, 23, 28, 31, 33, 56, 59, 67, Ek II — CELEX:02006R1907-20250623.
• KKDİK Yönetmeliği (23/06/2017, RG 30105), konsolide metin — Madde 2, 6, 7, 9, 27, 29, 46, 47-49, 57, 65, 66, Geçici Madde 1 ve 2 — mevzuat.gov.tr.
• KKDİK Yönetmeliğinde Değişiklik (23/12/2023, RG 32408) — Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü duyurusu.
• ECHA — Candidate List of substances of very high concern.