İçindekiler
- Tutarsızlık neden olur?
- Bölüm 2 ↔ Bölüm 3: sınıflandırma ve bileşim
- Bölüm 2.1 ↔ 2.2: sınıflandırma ve etiket unsurları
- Bölüm 2 ↔ 9 ↔ 14: fiziksel veri ve taşıma
- Bölüm 3 ↔ 8 ve 15: sınır değerler ve listeler
- Bölüm 2 ↔ 11 ve 12: dayanak bilgisi
- Özet: kontrol matrisi
- Tutarlılık kontrolünü otomatikleştirmek
- Sık sorulan sorular
- Kaynaklar
Kısaca: Bir GBF'nin bölümleri birbirinden bağımsız değildir. Bölüm 2'deki sınıflandırma, Bölüm 3'teki bileşenlerden hesaplanır; etiket unsurları, taşıma bilgisi ve mevzuat bölümü bu sınıflandırmadan türer. Bu yüzden bir bölüm değişip diğerleri güncellenmediğinde form kendi kendisiyle çelişir. Bu yazı, kontrol edilmesi gereken bölüm çiftlerini ve her çiftte neye bakılacağını anlatır.
Tutarsızlık neden olur?
En sık neden, revizyonun yalnız bir bölümde yapılmasıdır: reçetede bir bileşenin oranı değişir, Bölüm 3 güncellenir ama Bölüm 2 eski sınıflandırmada kalır. İkinci neden, farklı kaynaklardan gelen parçaların birleştirilmesidir: taşıma bilgisi bir başka üründen, fiziksel veriler hammadde formundan alınır. Üçüncüsü, geçerli bir istisnanın formda açıklanmamasıdır: test verisi ya da köprüleme ilkesiyle yapılan bir sınıflandırma hesapla uyuşmayabilir ve bu meşrudur, ama okuyucu bunu formdan anlayabilmelidir.
Bölüm 2 ↔ Bölüm 3: sınıflandırma ve bileşim
Karışımın sınıflandırması, test verisi yoksa bileşenlerin sınıflandırması ve oranları üzerinden CLP Ek I'deki kurallarla (toplama formülleri, genel kesme değerleri, özel konsantrasyon sınırları, M faktörleri) yapılır. Kontrol edilecek sorular:
- Bölüm 3'te sınıflandırılmış bir bileşen yüksek oranda bulunduğu hâlde, Bölüm 2'de o zararlılık ailesi hiç yok mu?
- Aynı ailede Bölüm 2'deki kategori, bileşenlerden beklenenden daha hafif mi (ör. tahriş yerine aşınma beklenirken)?
- Bir bileşenin uyumlaştırılmış sınıflandırması (CLP Ek VI) varsa, Bölüm 3'teki satır bunu yansıtıyor mu?
- Yüzde aralıklarının alt sınırları toplamı 100'ü aşıyor mu?
Hesap ve beklenen sonuç arasındaki fark tek başına hata değildir; ama gerekçesi (ör. karışım üzerinde yapılmış test) 11. veya 9. bölümde görünmelidir. Ayrıntı: CLP'ye göre karışım sınıflandırması ve GBF 3. bölüm.
Bölüm 2.1 ↔ 2.2: sınıflandırma ve etiket unsurları
2.2'deki etiket unsurları 2.1'deki sınıflandırmadan türer. Uyarı kelimesi en ağır kategoriye göre seçilir (CLP Madde 20); piktogramlarda öncelik kuralı uygulanır (CLP Madde 26); 2.1'deki her zararlılık ifadesinin 2.2'de karşılığı bulunur (CLP Madde 21). 2.1 ile 2.2'deki H kodu kümelerinin farklı olması, iki alt bölümden birinin revizyonda unutulduğunun tipik işaretidir. Ürün adı ise etiketle ve 1.1 ile aynı olmalıdır (CLP Madde 18).
Bölüm 2 ↔ 9 ↔ 14: fiziksel veri ve taşıma
Alevlenir sıvı sınıflandırması parlama noktasına ve kaynama başlangıç noktasına dayanır: parlama noktası 23 °C altında ve kaynama başlangıcı 35 °C ve altında ise Kategori 1 (H224), parlama noktası 23 °C altında ve kaynama başlangıcı 35 °C üzerinde ise Kategori 2 (H225), parlama noktası 23-60 °C arasında ise Kategori 3 (H226). Bölüm 2'de bu sınıf varken Bölüm 9'da parlama noktası yoksa, sınıflandırmanın dayanağı formda görünmez.
Taşıma sınıflandırması CLP'den ayrı bir sistemdir ve bire bir eşleşmez; yine de bazı bağlar kontrol edilebilir. Bölüm 14 "tehlikeli madde değildir" derken Bölüm 2'de alevlenir sıvı, aşındırıcılık ya da sucul ortam için Akut 1/Kronik 1-2 varsa açıklama gerekir; Bölüm 14'teki sınıf (ör. 8) Bölüm 2'de karşılığı olmayan bir zararlılığı gösteriyorsa da öyle. ADR'deki istisnalar nedeniyle her fark hata değildir, ama her fark bir soru işaretidir. Ayrıntı: GBF 14. bölüm ve ADR.
Bölüm 3 ↔ 8 ve 15: sınır değerler ve listeler
- 8.1: Bölüm 3'te mesleki maruz kalma sınır değeri olan bir bileşen varsa, 8.1'de bu değer yer almalıdır. Türkiye'ye yönelik formda Türkiye'deki sınır değerler esas alınır.
- 15.1: Aday listedeki (SVHC) bir madde %0,1 ve üzerinde bulunuyorsa, Bölüm 3'te ve 15. bölümde anılması beklenir.
Bölüm 2 ↔ 11 ve 12: dayanak bilgisi
Bölüm 2'deki her sağlık zararlılığı için 11. bölümde, her çevre zararlılığı için 12. bölümde ilgili bilgi ya da verinin neden olmadığına dair bir açıklama bulunmalıdır. Bileşen verisi sunuluyorsa bunun karışım verisi olmadığı açıkça belirtilmelidir.
Özet: kontrol matrisi
| Bölüm çifti | Bakılacak bağ | Dayanak |
|---|---|---|
| 1.1 ↔ etiket | Aynı ürün adı | CLP Md. 18 |
| 2.1 ↔ 3 | Bileşenlerden beklenen zararlılık aileleri ve kategoriler | CLP Ek I |
| 2.1 ↔ 2.2 | Uyarı kelimesi, piktogram önceliği, H kodları | CLP Md. 20, 21, 26 |
| 2.1 ↔ 9 | Alevlenir sınıfın parlama noktası dayanağı | CLP Ek I 2.6 |
| 2.1 ↔ 14 | Taşımaya konu zararlılık ile 14. bölüm | ADR Bölüm 2.2 |
| 3 ↔ 8, 15 | Sınır değerler, SVHC | REACH Ek II 8.1, 15.1 |
| 2.1 ↔ 11, 12 | Her zararlılık için bilgi veya gerekçe | REACH Ek II 11, 12 |
Tutarlılık kontrolünü otomatikleştirmek
Bu bağların çoğu kurala dökülebildiği için yazılımla taranabilir. GBF Kontrol aracı ile 2-3-14 tutarlılık kontrolü, yüklenen GBF'nin 3. bölümünden okuduğu bileşenlerle karışım sınıflandırmasını yeniden hesaplar ve 2.1, 2.2, 9, 14, 8 ve 15. bölümlerle karşılaştırır. Bulguyu bölüm ve tür olarak bildirir; doğru kategoriyi, H kodunu veya UN numarasını yazmaz. Gizli tutulan bileşenleri göremez ve uzman değerlendirmesinin yerine geçmez. Tüm bölümleri manuel gözden geçirmek için GBF kontrol listesi, adım sırası için GBF nasıl kontrol edilir? yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bölüm 2 ile Bölüm 3 uyuşmuyorsa GBF kesin hatalı mıdır?
Kesin değildir. Karışım üzerinde yapılmış test ya da köprüleme ilkesi hesaptan farklı bir sonuç verebilir. Ancak bu durumda gerekçe formda görünmelidir; görünmüyorsa fark hazırlayana sorulmalıdır.
GBF'de alevlenir sıvı sınıfı var ama 14. bölüm "tehlikeli değil" diyor; bu mümkün mü?
ADR'de bazı istisnalar (ör. belirli viskoz sıvılar) bulunduğu için mümkündür, ama istisnanın dayanağı belirtilmelidir. Açıklama yoksa tutarsızlık olarak ele alınmalıdır.
Reçete değişince hangi bölümler güncellenir?
En az Bölüm 3; sınıflandırma değişiyorsa Bölüm 2 ve ondan türeyen etiket unsurları, Bölüm 14, 15 ve ilgili olduğu ölçüde 8, 9, 11 ve 12. Değişiklik revizyon notunda belirtilir.
Kaynaklar
- Tüzük (AT) No 1272/2008 (CLP), Madde 17-28, Ek I (2.6 alevlenir sıvılar), Ek VI.
- Tüzük (AT) No 1907/2006 (REACH), Madde 31 ve Ek II ((AB) 2020/878 ile değişik).
- KKDİK Yönetmeliği (23/06/2017, RG 30105), Madde 27 ve Ek-2; SEA Yönetmeliği (11/12/2013, RG 28848).
- ADR 2025, Bölüm 2.2 (2.2.3 sınıf 3, 2.2.8 sınıf 8, 2.2.9.1.10 çevre için zararlı maddeler).
Bu yazıdaki kodlar
İlgili kodlar
Bu konuyla ilişkili H ve P ifadeleri; her biri sözlükte tam metniyle, eşikleriyle ve etiket kullanımıyla açıklanır.
- H400 Sucul ortamda çok toksiktir
- H410 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, çok toksik…
- H411 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki
- H413 Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki…
- P223 Şiddetli tepkime ve alevlenme olasılığından…
- P235 Soğuk tutun
- P250 Öğütme/şok/…/sürtünmeye maruz bırakmayın
- P270 Bu ürünü kullanırken hiçbir şey yemeyin…
- P283 Ateş/alev dayanıklı/geciktirici kıyafet giyin
- P330 Ağzınızı çalkalayın
- P336+P315 Donmuş parçaları ılık suyla çözün. Etkilenen…
- P352 Bol sabun ve su ile yıkayın
- P370+P372+P380+P373 Yangın durumunda: Patlama riski. Alanı…
- P375 Patlama riskine karşı yangına uzaktan…
- P410+P412 Güneş ışığından koruyun. 50 oC/122oF aşan…
İlgili yazılar
- GBF
GBF nasıl kontrol edilir? 12 adımda GBF kontrolü
GBF kontrolü üç katmanda: biçim, bölümler arası tutarlılık, içerik. KKDİK Ek-2 ve REACH Ek II'ye göre 12 adım; gelen GBF'de sorun bulunca ne yapılır.
- GBF
GBF hazırlama programı seçerken bakılacak 8 kriter
GBF hazırlama programı nasıl seçilir? Veri kaynağı, sınıflandırma gerekçesi, mevzuat biçimi, Word çıktı, revizyon ve fiyat modeli: 8 kriterlik kontrol listesi ve KDU sorumluluğu.
- GBF
Ücretsiz GBF hazırlama programı var mı? Neyin ücretsiz olduğu
Etiket aracı, H/P kod sözlüğü ve rehberler ücretsiz; GBF sihirbazı ve önizleme ücretsiz hesapla. Hesap açana 1 GBF kredisi hediye; Word indirmesi hangi adımda kredi kullanır.
GBF'nizi hazırlayın