Chemoris
TürkçeEnglishDeutschFrançaisEspañol
Kayıt ol Giriş yap
Sınıflandırma

CLP, GHS ve OSHA HazCom farkı: hangisi nerede geçerli?

GHS bir model; CLP ve OSHA HazCom onun farklı uygulamaları. Kategoriler, AB'ye özgü sınıflar, karışım kuralları, etiketler pazara göre değişir

Güncelleme: 7 dk okuma

İçindekiler
  1. GHS nedir, ne değildir
  2. Kim hangi sürümü uyguluyor
  3. Tehlike sınıfları ve kategorileri: ayrıldıkları yerler
  4. Yalnızca AB'ye özgü eklemeler: yeni tehlike sınıfları ve EUH ifadeleri
  5. Karışım kuralları: ATE ve konsantrasyon limitleri
  6. Etiketler: aynı piktogramlar, çevresinde farklı kurallar
  7. Ürünüme hangisi uygulanır?
  8. Türk ihracatçı için pratik not
  9. Sık sorulan sorular
  10. Kaynaklar

Kısaca: BM GHS bir model sistemdir, kanun değildir. AB (CLP Tüzüğü), Büyük Britanya (GB CLP) ve ABD (OSHA HazCom, 29 CFR 1910.1200) onu kendi hukukuna farklı "yapı taşlarını" ve farklı revizyonlarını seçerek aktardı. Sonuç: aynı karışım bir pazarda Acute Tox. 4, başka bir pazarda sınıflandırılmamış olabilir; ABD'de yanıcı sıvı, AB'de değil sayılabilir; ya da yalnızca AB'ye özgü bir tehlike ifadesi taşıyabilir. Sattığınız her pazar için ayrı sınıflandırma yapın.

GHS nedir, ne değildir

Kimyasalların Sınıflandırılması ve Etiketlenmesine İlişkin Küresel Uyumlaştırılmış Sistem (GHS) Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanır ve iki yılda bir revize edilir. On birinci revize baskı (GHS Rev. 11) 2025'te yayımlandı; UNECE Rev. 12'yi 2027'de bekliyor. GHS, tehlike sınıflarını, her sınıfın içindeki kategorileri, her kategorinin kriterlerini ve bunlara eşlik eden etiket unsurlarını (piktogram, uyarı kelimesi, tehlike ve önlem ifadeleri) tanımlar.

GHS gönüllüdür. Ülkeler onu kendi mevzuatlarıyla uygular ve yalnızca bazı sınıfları ya da kategorileri alabilir. Bu "yapı taşı" yaklaşımıdır ve aşağıda anlatılan her farkın kökeni budur. İkinci fark kaynağı zamanlamadır: her yetki alanı GHS'nin belirli bir revizyonuna uyum sağlar ve revizyonlar kriterleri ve ifadeleri değiştirir.

Kim hangi sürümü uyguluyor

PazarYasal metinGHS dayanağıNotlar
AB / AEA, Kuzey İrlandaCLP, (AT) 1272/2008 sayılı Tüzük; teknik gelişmeye uyum (ATP) değişiklikleriyle düzenli güncellenir ATP'lerle adım adım güncellenir; tek bir revizyona bağlı değildirYalnızca AB'ye özgü tehlike sınıfları ve EUH ifadeleri ekler
Büyük BritanyaGB CLP (iç hukuka alınmış 1272/2008 sayılı Tüzük)2020 sonundaki hâliyle CLP, sonrasında GB kararları Ayrı bir GB zorunlu sınıflandırma listesi
ABD (işyeri)OSHA HazCom, 29 CFR 1910.12002012 kuralı: GHS Rev. 3; 2024 kuralı: ağırlıklı olarak Rev. 7, bazı Rev. 8 unsurları Çevresel sınıflar alınmadı; ABD'ye özgü sınıflar eklendi

OSHA'nın 2024 nihai kuralı (89 FR 44144, 20 Mayıs 2024) 19 Temmuz 2024'te yürürlüğe girdi. Şu anda yürürlükteki (j) paragrafına göre tedarikçiler, maddeler için 19 Mayıs 2026'ya, karışımlar için 19 Kasım 2027'ye kadar sınıflandırmayı yenilemeli, etiketleri ve GBF'leri güncellemelidir.

Tehlike sınıfları ve kategorileri: ayrıldıkları yerler

Tehlike sınıfıGHS (model)AB CLPOSHA HazCom
Akut toksisiteKategori 1 - 5Kategori 1 - 4Kategori 1 - 4
Cilt aşınması / tahrişi1 (1A, 1B, 1C), 2, 3 (hafif)1 (1A, 1B, 1C), 21 (1A, 1B, 1C), 2
Ciddi göz hasarı / göz tahrişi1, 2A, 2B1, 21, 2A, 2B
Yanıcı sıvılarKategori 1 - 4Kategori 1 - 3Kategori 1 - 4 (Kategori 4: parlama noktası 60 °C üzeri ve en çok 93 °C)
Aspirasyon tehlikesiKategori 1 ve 2Kategori 1Kategori 1
Sucul çevre için tehlikeliAkut 1 - 3, kronik 1 - 4Akut 1, kronik 1 - 4Alınmadı (OSHA'nın görev alanı dışında)
Ozon tabakası için tehlikeliKategori 1Kategori 1Alınmadı
Endokrin bozucu, PBT/vPvB, PMT/vPvMGHS'de yok(AB) 2023/707 Tüzüğü'nden beri AB tehlike sınıflarıAlınmadı
Yanıcı toz, basit boğucu gazlar, başka yerde sınıflandırılmayan tehlikelerGHS sınıfı değilCLP sınıfı değilStandartta tanımlanan ABD'ye özgü eklemeler

Gerçek GBF'lerde en sık iki sonuç görülür. Parlama noktası 60 °C ile 93 °C arasında olan dizel tipi bir sıvı, ABD'de Kategori 4 yanıcı sıvıdır ("Combustible liquid", H227, uyarı kelimesi "Warning"); CLP'de ise yanıcı olarak sınıflandırılmaz. Akut toksisite tahmini 2000 - 5000 mg/kg aralığındaki bir karışım tam GHS'de Acute Tox. 5'tir; ama ne CLP'de ne OSHA'da bu kategori vardır, dolayısıyla karışım her iki pazarda da bu son nokta için sınıflandırılmaz.

Yalnızca AB'ye özgü eklemeler: yeni tehlike sınıfları ve EUH ifadeleri

CLP, GHS'nin ötesine her zaman bir miktar geçti; bunu başlıca tamamlayıcı EUH ifadeleriyle yaptı (örneğin EUH066, tekrarlanan maruz kalma ciltte kuruluğa veya çatlamaya yol açabilir). (AB) 2023/707 sayılı Komisyon Yetkili Tüzüğü daha da ileri gitti ve GHS ya da OSHA'da karşılığı olmayan yeni tehlike sınıfları getirdi: insan sağlığı ve çevre için endokrin bozuculuk, PBT/vPvB ve PMT/vPvM; ifadeleri EUH380, EUH381, EUH430, EUH431, EUH440, EUH441, EUH450 ve EUH451'dir. ECHA'ya göre yeni maddeler bunları 1 Mayıs 2025'ten, yeni karışımlar 1 Mayıs 2026'dan itibaren uygulamak zorundadır; piyasada hâlihazırda bulunan ürünler için geçiş dönemleri vardır (maddeler için 1 Kasım 2026'ya, karışımlar için 1 Mayıs 2028'e kadar).

ABD GBF'sinde bu ifadeler hiç bulunmaz; etkilenen bir ürünün AB GBF'sinde ise bulunmak zorundadır. İki pazar için tek bir veri seti tutuyorsanız AB'ye özgü sınıflandırmaları ayrı bir katman olarak saklayın. H ve P kodları nasıl okunur yazımız EUH serisini açıklıyor.

Karışım kuralları: ATE ve konsantrasyon limitleri

Karışımların akut toksisitesi için CLP ve OSHA, ilgili bileşenlerin akut toksisite tahminlerini (ATE) birleştiren GHS toplamsallık formülünü kullanır. İkisi de, akut toksisitesi bilinmeyen bileşenler karışımın yüzde 10'unu aştığında formülü düzeltir (CLP Ek I, 3.1.3.6; OSHA Ek A, A.1.3.6.2.4). Kategoriler farklı olduğu için aynı hesaplanmış ATE yalnızca sınırlarda farklı sonuç verebilir: örneğin 3000 mg/kg oral ATEmix her ikisinde de sınıflandırılmaz, tam GHS ise Kategori 5 verirdi.

Asıl büyük ayrım konsantrasyon limitlerindedir. CLP'nin Ek VI, Tablo 3'te uyumlaştırılmış sınıflandırmaları vardır; bunların bir kısmında her AB tedarikçisini bağlayan özel konsantrasyon limitleri (SCL) ve M çarpanları bulunur. ABD'de buna denk bağlayıcı bir liste yoktur; üreticiler eldeki verilerden sınıflandırır. Bu yüzden düşük bir AB SCL'sine sahip maddeyi içeren bir karışım AB'de, genel kesme değerlerine dayanan ABD sınıflandırmasının daha düşük kaldığı bir konsantrasyonda sınıflandırılabilir. (AB) 2020/878 Tüzüğü ile değiştirilen REACH Ek II uyarınca, SCL'ler, M çarpanları ve ATE'ler de mevcutsa AB GBF'sinin 3. bölümünde gösterilmelidir. CLP karışım sınıflandırması yazımız AB hesabını adım adım gösteriyor.

Etiketler: aynı piktogramlar, çevresinde farklı kurallar

  • Piktogramlar: dokuz GHS piktogramı ortaktır (bkz. 9 tehlike piktogramı). OSHA çevresel tehlikeleri düzenlemediği için çevre piktogramını istemez; CLP ise gerektiren sucul tehlike kategorilerinde zorunlu tutar.
  • Öncelik kuralları ayrıntıda farklıdır, örneğin ünlem işaretinin ne zaman bırakılacağında. Etiketi kopyalamak yerine her rejimin kendi tablosuna bakın.
  • Biçim: (AB) 2024/2865 Tüzüğü CLP'yi revize etti ve AB etiketleri için asgari yazı boyutları ile başka biçim kuralları getirdi. (AB) 2025/2439 Tüzüğü daha sonra bu etiketleme hükümlerinin birkaçının uygulanmasını 1 Ocak 2028'e erteledi. OSHA'nın benzer bir yazı boyutu tablosu yoktur.
  • Dil: CLP etiketleri, ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin resmî dilinde/dillerinde olmalıdır (CLP Madde 17/2); HazCom etiketleri İngilizce olmalıdır, başka diller eklenebilir.

Ürünüme hangisi uygulanır?

Kural pazarı izler, üreticinin bulunduğu yeri değil. Nerede üretilirse üretilsin AB pazarına arz edilen ürün AB CLP'ye göre sınıflandırılır ve etiketlenir. İngiltere, İskoçya veya Galler'de arz edilen ürün GB CLP'yi, Kuzey İrlanda'da AB CLP'yi izler. ABD işyerlerine sevk edilen ürün OSHA HazCom'a tabidir; ABD'deki tüketici ürünleri başka kurumların kurallarına girer ve bu yazı onları kapsamaz. Birden çok pazara satıyorsanız her rejim için bir sınıflandırma, genellikle de pazar başına bir GBF ve etiket gerekir. GBF tarafı için bkz. AB, İngiltere ve ABD'de GBF gereklilikleri karşılaştırması.

Türk ihracatçı için pratik not

Türkiye'de CLP'nin karşılığı SEA Yönetmeliği'dir (11/12/2013, RG 28848); AB'ye ihraç edilen ürünün AB pazarındaki kuralı ise CLP Tüzüğü (AT) 1272/2008'dir. Yani SEA'ya göre yapılmış bir sınıflandırmayı hedef pazarın rejimiyle karşılaştırmadan kullanmayın: AB, İngiltere ve ABD için ayrı ayrı bakın. AB'ye giden GBF'nin KKDİK formu değil REACH Ek II'ye göre ve arz edilen üye devletin resmî dilinde hazırlandığını AB'ye ihracatta GBF yazımızda, REACH ile KKDİK'in farkını REACH ile KKDİK farkı yazımızda bulabilirsiniz. Sık görülen sorunlar için GBF'de sık yapılan hatalar, GBF'yi baştan hazırlamak için GBF nasıl hazırlanır yazılarına bakın. Pazar başına ayrı GBF'yi Chemoris'te hesap oluşturarak hazırlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

GHS uyumlu bir GBF otomatik olarak CLP uyumlu mudur?

Hayır. "GHS uyumlu" ifadesinin kendi başına hukuki bir anlamı yoktur. CLP bazı GHS kategorilerini almaz, AB'ye özgü sınıflar ve EUH ifadeleri ekler; bu yüzden sınıflandırma CLP'nin kendisine göre kontrol edilmelidir.

AB GBF'sinde yanıcılık görünmezken ABD GBF'mde neden H227 var?

OSHA yanıcı sıvılar Kategori 4'ü (parlama noktası 60 °C üzeri ve en çok 93 °C) aldı; CLP almadı. İki GBF de kendi pazarı için doğru olabilir.

ABD GBF'sinde sucul toksisite verisi gerekir mi?

12. bölüm bulunmalıdır, ancak OSHA içeriğini denetlemez ve çevresel tehlikeleri sınıflandırmaz. Birçok tedarikçi yine de müşteriler ve diğer kurumlar istediği için bu veriyi ekler.

Bu yazı yalnızca yön göstermek için hazırlanmış bir karşılaştırmadır; hukuki danışmanlık değildir. Konsolide yasal metinler esastır.

Kaynaklar

İlgili kodlar

Bu konuyla ilişkili H ve P ifadeleri; her biri sözlükte tam metniyle, eşikleriyle ve etiket kullanımıyla açıklanır.

İlgili yazılar