İçindekiler
Kısaca: REACH Madde 31, tedarikçinin ne zaman güvenlik bilgi formu (GBF) vermesi gerektiğini, formun içeriğini ve tedarik zinciri boyunca nasıl aktarılacağını belirler. Zararlı madde ve karışımlar, PBT/vPvB maddeler ve Aday Liste'deki maddeler için GBF her zaman gerekir (Madde 31/1); sınıflandırılmamış bazı karışımlar için talep üzerine gerekir (Madde 31/3). Kimyasal güvenlik raporu hazırlayan kayıt sahipleri maruziyet senaryolarını forma ekler; alt kullanıcılar ve distribütörler bunları aktarmak zorundadır (Madde 31/7). GBF gerekmeyen durumlarda da Madde 32 uyarınca bazı bilgilerin iletilmesi şarttır.
Tedarik zinciri belgesi olarak GBF
REACH Başlık IV tedarik zincirindeki bilgi akışını düzenler. Madde 31 zincirin aşağı yönündeki ana araçtır: imalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı veya distribütör olsun, her "tedarikçi" alıcısına GBF vermekle yükümlüdür. Madde 34 ise yukarı yöndeki kanaldır: zincirdeki her aktör, tehlikeli özelliklere dair yeni bilgileri ve GBF'deki risk yönetimi önlemlerini sorgulatan her şeyi bir üstündeki aktöre bildirmelidir. Madde 36, zincirdeki herkesin ihtiyaç duyduğu bilgileri, maddeyi veya karışımı son tedarik ettiği ya da kullandığı tarihten itibaren en az 10 yıl saklamasını ister. Bu yazı bu yükümlülükleri zincirin ortasında yer alan bir firmanın gözünden anlatır. AB'ye ihracatta dil ve ülke soruları için AB'ye ihracatta GBF yazısına bakın.
Hangi ürünler için GBF gerekir
| Durum | Yükümlülük | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| CLP kapsamında zararlı olarak sınıflandırılmış madde veya karışım | Her zaman GBF; en geç ilk tedarikte | Madde 31/1(a), 31/8 |
| PBT veya vPvB olan madde (Ek XIII kriterleri) | Her zaman GBF | Madde 31/1(b) |
| Diğer nedenlerle Aday Liste'de yer alan madde | Her zaman GBF | Madde 31/1(c) |
| Sağlık veya çevre açısından tehlikeli bir madde içeren, sınıflandırılmamış karışım: ağırlıkça ≥ %1 (gazlarda hacimce ≥ %0,2) | Talep üzerine GBF | Madde 31/3(a) |
| Carc. 2, Repr. 1A/1B/2, Skin Sens. 1, Resp. Sens. 1, emzirme etkisi, PBT/vPvB veya Aday Liste maddesinden ≥ %0,1 içeren, sınıflandırılmamış karışım | Talep üzerine GBF | Madde 31/3(b) |
| AB işyeri maruziyet sınır değeri bulunan bir madde içeren, sınıflandırılmamış karışım | Talep üzerine GBF | Madde 31/3(c) |
| Genel halka satılan ve yeterli güvenlik bilgisi içeren zararlı ürün | GBF yok; alt kullanıcı veya distribütör isterse verilir | Madde 31/4 |
| Diğer tüm madde ve karışımlar | GBF yok, ancak Madde 32 bilgileri | Madde 32 |
Aday Liste maddeleri için %0,1 eşiği en sık gözden kaçan kuraldır. Bir karışım sınıflandırılmamış olsa bile bileşenlerinden biri Aday Liste'ye eklendiği için talep üzerine GBF yükümlülüğü doğabilir. Liste zamanla genişlediğinden formülasyonlarınızı her güncellemeden sonra listeyle karşılaştırın; sınıflandırılmış bir karışımın ise zaten GBF'si gerekir.
İçerik: Ek II ve yetkin kişi
Madde 31/6 16 başlığı sıralar, Ek II ise her alt başlığın içeriğini belirler. Ek II'nin (AB) 2020/878 sayılı Tüzük ile değiştirilen A Kısmı, kolay gözden kaçan genel kurallar içerir:
- Yetkin kişi (0.2.3). GBF, kullanıcı kitlesinin ihtiyaç ve bilgisini dikkate alan "yetkin bir kişi" tarafından hazırlanır. Tedarikçiler bu kişilerin "tazeleme eğitimi dahil" uygun eğitim almasını sağlamalıdır. REACH bunun için belge şartı koymaz; tedarikçi eğitimi gösterebilmelidir.
- Sade dil (0.2.4). Jargon ve kısaltma kullanılmaz; sınıflandırmayla çelişen "zararsız" veya "sağlığa etkisi yok" gibi ifadeler yazılmaz.
- Boş alt başlık yok (0.4). Bilgi "uygulanabilir ve mevcut olduğunda" verilir, ancak "GBF boş alt başlık içermemelidir". Veri yoksa bunu ve nedenini yazın.
- Tutarlılık (0.1.2 ve Madde 31/2). Kayıtlı bir madde için GBF, kayıtla ve gerekiyorsa kimyasal güvenlik raporuyla tutarlı olmalıdır.
- Revizyon işareti (0.2.5). Revize edilen GBF'nin ilk sayfasında "Revizyon: (tarih)" yazar, hangi sürümün yerine geçtiği belirtilir ve değişiklikler, normalde 16. Bölümde, gösterilir.
Alt başlık alt başlık anlatım için GBF nasıl hazırlanır? yazısına bakın.
Genişletilmiş GBF ve maruziyet senaryoları
Yılda 10 ton veya üzerinde madde kaydeden kayıt sahipleri kimyasal güvenlik raporu hazırlamak zorundadır (Madde 14); alt kullanıcıların da Madde 37 uyarınca rapor hazırlaması gerekebilir. Madde 31/7 bu durumda rol başına bir olmak üzere üç yükümlülük getirir:
- Kimyasal güvenlik raporu hazırlayan aktör, ilgili maruziyet senaryolarını belirlenen kullanımları kapsayacak şekilde GBF eki olarak yerleştirir. GBF ve bu ek birlikte genellikle genişletilmiş GBF (eGBF) diye anılır.
- Kendi GBF'sini hazırlayan alt kullanıcı, aldığı GBF'deki ilgili maruziyet senaryolarını ve diğer ilgili bilgileri forma eklemelidir. Formülatör tedarikçinin senaryolarını öylece bırakamaz; ilgili kullanım koşullarını kendi karışımının GBF'sine taşımalıdır.
- Distribütör kendi GBF'sini hazırlarken ilgili maruziyet senaryolarını ve diğer ilgili bilgileri aktarmalıdır.
Maruziyet senaryosunu almak alt kullanıcı için bir süreyi başlatır. Madde 39, GBF'de kayıt numarasını aldıktan sonra Madde 37'ye uymak için 12 ay verir: kullanımın kapsandığını kontrol edin; kapsanmıyorsa tedarikçiyi bilgilendirmek veya kendi kimyasal güvenlik raporunuzu hazırlamak gibi bu maddenin sunduğu yollardan birini izleyin. Ayrıntı için genişletilmiş GBF ve maruziyet senaryoları ile 8. bölüm yazılarına bakın.
GBF gerekmediğinde: Madde 32
Madde 31 uyarınca GBF vermesi gerekmeyen tedarikçi de sessiz kalamaz. Madde 32/1, aşağıdaki bilgilerin ücretsiz ve en geç ilk teslimatta iletilmesini ister:
- aşağıdaki maddeler uyarınca bilgi iletilen maddeler için varsa kayıt numarası/numaraları;
- maddenin izne tabi olup olmadığı ve tedarik zincirinde verilen ya da reddedilen izinlerin ayrıntıları;
- Başlık VIII uyarınca getirilen kısıtlamaların ayrıntıları;
- uygun risk yönetimi önlemlerini belirlemek ve uygulamak için gereken, mevcut ve ilgili diğer bilgiler.
Madde 32/3, Madde 31/9'daki güncelleme tetikleyicilerini aynen uygular; önceki 12 ayın alıcılarına yeniden dağıtım da buna dahildir.
Teslim ve güncelleme
Madde 31/8, GBF'nin "kâğıt üzerinde ya da elektronik olarak, madde veya karışımın ilk kez tedarik edildiği tarihten en geç" ücretsiz verilmesini ister. Dili Madde 31/5 belirler: ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin resmî dili. Madde 31/9 uyarınca tedarikçiler, risk yönetimi önlemlerini veya tehlikeleri etkileyebilecek yeni bilgi çıktığında, izin verildiğinde veya reddedildiğinde ya da kısıtlama getirildiğinde GBF'yi gecikmeden güncellemeli ve revize sürümü önceki 12 ayda tedarik ettiği herkese göndermelidir. Güncelleme rutininin ayrıntısı AB, İngiltere ve ABD'de GBF ne zaman güncellenir yazısında.
Formülatör için pratik kontrol listesi
- Her hammaddenin güncel GBF'sini ve varsa maruziyet senaryolarını, alındığı tarihle birlikte saklayın.
- Her formülasyonu Madde 31/1 ve 31/3'e göre, Aday Liste'deki %0,1 eşiği dahil, tarayın.
- Kullanımlarınızın aldığınız senaryolarca kapsandığını Madde 39 süresi içinde kontrol edin.
- Her GBF'yi kimin hazırladığını ve eğitimini kaydedin; yetkin kişi şartını bu şekilde gösterirsiniz.
- Edindiğiniz yeni tehlike bilgilerini yukarıya iletin (Madde 34).
Chemoris GBF'yi bileşen verisinden ve CLP kurallarından üretir; bu da 2, 3 ve 11. Bölümlerin tutarlı kalmasına yardım eder. Ücretsiz hesap açabilir ya da etiket unsurlarını ücretsiz etiket aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Türk ihracatçı için pratik not
- Türkiye'de verdiğiniz GBF'ler Türkçe, KKDİK Ek-2 yapısında ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) tarafından hazırlanmış olmalıdır (KKDİK 27/1); REACH Ek II ise "yetkin kişi" ve uygun eğitim ister, belge şartı koymaz. Ayrıntı: REACH ile KKDİK farkı ve KDU kimdir?
- AB'ye satılan ürünün GBF'si, ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin resmî dilinde olmalıdır (Madde 31/5); Türkçe form tek başına yetmez. Bkz. AB'ye ihracatta GBF.
- GBF güncellemesini son 12 ayın alıcılarına iletme kuralı REACH'te (31/9) ve KKDİK'te (27/10) ortaktır; bkz. GBF ne zaman güncellenir?
- Sorumluluk dağılımı için KKDİK'te GBF: kim hazırlar, kim sorumlu? yazısına bakın.
Sık sorulan sorular
Sınıflandırılmamış bir karışım için hiç GBF gerekir mi?
Evet, talep üzerine: Madde 31/3'te sayılan maddelerden birini içeriyorsa; örneğin ağırlıkça %0,1 veya daha fazla Aday Liste maddesi ya da AB işyeri maruziyet sınır değeri olan bir madde.
Distribütör kendi GBF'sini hazırlamak zorunda mı?
Ürünü kendi adıyla tedarik eden distribütör kendi GBF'sini hazırlar ve aldığı GBF'deki ilgili maruziyet senaryolarını ve bilgileri aktarmalıdır (Madde 31/7). Kendi müşterilerine de Madde 31/1 uyarınca GBF verir.
"Yetkin kişi" olmak için sertifika gerekir mi?
REACH Ek II yetkinlik ve tazeleme eğitimi dahil uygun eğitim ister, ancak kendisi bir sertifika öngörmez. Türkiye'nin KKDİK'i gibi AB dışı ulusal kurallar sertifika şartı ekleyebilir.
Bu yazı hukuki metinleri yalnızca yönlendirme amacıyla özetler; hukuki danışmanlık değildir. Dayanmadan önce REACH'in güncel konsolide metnini kontrol edin.
Kaynaklar
- REACH, Regulation (EC) No 1907/2006, Madde 14, 31, 32, 34, 36, 37 ve 39 ile Ek II (konsolide metin) — CELEX:02006R1907.
- REACH Ek II'yi değiştiren Commission Regulation (EU) 2020/878 — CELEX:32020R0878.
- legislation.gov.uk'de yayımlanan REACH Madde 31 ve 32 — article/31, article/32.
- ECHA, Candidate List of substances of very high concern for authorisation — echa.europa.eu.
İlgili yazılar
- Mevzuat
GBF mevzuat takvimi 2026-2028: güvenlik bilgi formunu değiştiren AB tarihleri
2026-2028 AB tarihleri: yeni CLP tehlike sınıfları (ED, PBT, PMT), Ek VI güncellemeleri, REACH Ek II, UFI ve CLP revizyonu; hukuki kaynaklarla.
- Mevzuat
KKDİK GBF: danışmanlık mı, yazılım mı, kadroda KDU mu?
GBF'yi hazırlamanın üç yolu: kadroda KDU, dış KDU/danışmanlık ya da KDU + yazılım. Karşılaştırma tablosu, ne zaman hangisi mantıklı ve sorumluluğun kimde kaldığı.
- Mevzuat
GBF gereklilikleri: AB, İngiltere ve ABD karşılaştırması
AB'de REACH Ek II, İngiltere'de UK REACH, ABD'de OSHA HazCom izlenir; GBF'yi kimin verdiği, dil, format ve güncelleme süreleri farklıdır.
GBF'nizi hazırlayın